Gemeente Nieuwe IJssel

Wonen in de derde natuur

DENKMAL

Amsterdam / Gendringen, 31 januari 2020

'Mensen creëren de werkelijkheid waar zij zin aan geven.' Karl Weick, 1995.

‘Menselijke subjectiviteit, in al zijn uniekheid, wordt net zo bedreigd als de zeldzame soorten die iedere dag van de aarde verdwijnen’. Félix Guattari, 1989.

Wat is Gemeente Nieuwe IJssel
Gemeente Nieuwe IJssel is een artistiek-politieke gemeente. De bewoners zoeken naar manieren om de urgente vraagstukken van onze tijd op een nieuwe manier te begrijpen, met elkaar te verbinden en via artistiek-politieke oefeningen vorm en uitdrukking te geven aan alternatieven en uitwegen.

Gemeente Nieuwe IJssel is een initiatief van Stichting Nieuwe IJssel.

Gemeente Nieuwe IJssel herontwerpt de begrippen mens, gemeenschap en leefomgeving/natuur. Deze begrippen zijn in de hachelijke situatie van de menselijke geest, gemeenschap en aarde aan herformulering toe. Daarin volgen we de Revolutie der begrippen zoals Joseph Beuys die voorstond in zijn Aufruf zur Alternative uit 1978. Maar anders dan Beuys, die groepen opriep om in verzet te komen, roept Gemeente Nieuwe IJssel de enkeling op om nieuw handelen te ontwikkelen en van daaruit de samenleving om te vormen. Als onderdeel van de start van deze beweging gaan we oefenen en oefeningen ontwikkelen om als Gemeente bewoner handelingsvermogen en daadkracht te ontwikkelen.

Iedereen kan bewoner worden van Gemeente Nieuwe IJssel en mee-oefenen. Gemeente Nieuwe IJssel maakt zich los van grondgebonden identiteit en is een stroomgebied door Nederland, Europa en verder. We liggen nu met twee vlotten voor anker. Een in Gendringen, op het platteland aan de Oude IJssel op de grens met Duitsland. Hier werken we vanaf 2021 aan de invulling van een radicaal nieuw natuurconcept. De tweede locatie is in Amsterdam op KNSM-eiland aan het IJ waar voorjaar 2021 een experimentele kunstruimte start: GROND

Deze website heeft geen menu.
Het bevat de volgende onderdelen:

1. De nieuwe route met twee hordes link
2. Een introductie op Gemeente Nieuwe IJssel link
3. Revolutie der begrippen link
4. Gemeente Nieuwe IJssel en Aufruf zur Alternative van Joseph Beuys link
5. Oefeningen voor bewoners. De eerste uitwerkingen link
6. Publieke oefeningen die tijdens Corona zijn uitgevoerd link
7. Introductie van initiatiefnemers en inspiratie link
8. Word bewoner, blijf op de hoogte en laat je stem horen link.
9. English summary link

1. De nieuwe route heeft twee hordes

Voor ons oprichters van Gemeente Nieuwe IJssel raakten zo'n tien jaar geleden de crises van klimaat, sociale en economische ongelijkheid, democratie en de technologie dystopie met elkaar verknoopt. In deze inmiddels klassieke opsomming van de huidige hachelijke situatie vormde zich ook langzaam het inzicht dat de menselijke geest zelf was aangetast geraakt.

Onze jarenlange investering in counter narratives gericht tegen de massamediale beïnvloeding van sociale technologie - bescherm de enkele mens en gemeenschap tegen wat wij zien als een frontale aanval op de menselijk geest en op de sociale, politieke, kennis en culturele gemeenschap – maakte vechtlustig maar ook mismoedig; de diepte waarin de sociale massamediale technologie en andere monoculturele tendenzen zijn doorgedrongen is heel verontrustend. De staat van de zorg en het hoger onderwijs zijn daar maar twee voorbeelden van.

Tegenover deze lelijkheid stond de openbaring van de kritische theorie en van onafhankelijke denkers en de persoonlijke inspiratie die we ontvingen van enkelingen als Dr. Martin Luther King, Joseph Beuys, en later Félix Guattari, Jacob Von Uexküll en recent Greta Thunberg. De tegenstelling tussen de hachelijke situatie en de positieve inspiratie brachten ons tot het besluit niet meer af te wachten maar politiek-artistiek radicaal de teugels in handen te nemen. Tegen de keer mogen we wel zeggen omdat sectoraal denken, homogenisering en monocultuur in de haarvaten van de samenleving, van media en ook van kunst en wetenschappen zijn doorgedrongen, en dat mensen ervan weerhoudt nog grote gebaren te maken. En ook omdat we in een cultuur zijn aanbeland waarin, om met Zygmunt Bauman te spreken, de enorme aandacht voor identiteit de verhulling is van de teloorgang van het sociale, is er geen slechter moment om nu met een initiatief als Gemeente Nieuwe IJssel te starten.

Dat de vraagstukken, ook van democratie en ongelijkheid, wereldwijd en op alle niveaus spelen is een duidelijke aanwijzing dat we niet te maken hebben met aparte verschijnselen en van elkaar gescheiden crises. Onder de oppervlakte van de cumulatie van crises zijn deze met elkaar verbonden en verstrengeld. Voor verzet daartegen helpt, Félix Guattari volgend, geen zwaaien met borden meer.

Met deze vertrekpunten zijn we gaan werken aan een artistiek-politieke kosmologie, een samenhangend toekomstgericht ontwerp van de wereld via de mens en de gemeenschap. Voor de route in dit ontwerp hebben we twee grote hordes moeten nemen.

De eerste horde
Er is wereldwijd een groeiend bewustzijn en weerstand tegen de uitwassen van de afzonderlijke crises. Maar we zien nauwelijks signalen van de dwarsverbondenheid tussen de crises. Deze verstrengelen zich dieper en zuigen nieuwe uitwassen aan. Maar mensen richten zich op de individuele verschijnselen, waarschijnlijk ook om het gevoel van duurzaamheids-stress te vermijden. En het terugvallen op vraagstukken van identiteit is, zoals eerder gezegd, een verhulling van het verlies van gemeenschap en gemeenschappelijkheid. De fragmentering van de grote gebeurtenissen is ook een gevolg van het ontbreken van gedeelde werkelijkheden.

Alles goed en wel maar Schopenhauer leerde ons als een van de regels voor een beter leven: "Bedenk bij het huidige ongeluk dat het altijd erger kan". De wetenschap dat we ons inmiddels in deze situatie bevinden heeft de doorslag gegeven om te breken met de gebruikelijke ziens- en handelswijze van toezien en afwachten, zo erg kan het toch niet zijn?

Het motto van Schopenhauer bevat een groot inzicht en instructie maar het staat volledig haaks op de tijdgeest. In de publieke opinie en in de sociale massamediale bijeenkomst is positiviteit leidend en voor fundamentele twijfel over de wording van de mens is intellectueel en politiek geen plaats. Ook in de wereld van kunst en creativiteit wordt Schopenhauers (en onze) boodschap door positiviteits-profeten, iedere sector met een eigen winkeltje, naast zich neergelegd en zelfs actief bestreden. Sociale massamedia, waaronder internet en tv, activeren en koesteren deze verlangens naar positiviteit van de wieg tot aan het graf.

Voor ons kunstenaars en denkers moet de vraag over de toekomst van alle levende systemen gaan over of de huidige begrippen nog wel leidraad zijn en/of handelingsperspectieven voldoen om aan de systeemcrises het hoofd te bieden. Op deze basisvraag zou de kunst, als hoeder van de geest van de levende systemen, een antwoord moeten kunnen formuleren. Als daar, zoals nu, geen poging toe wordt ondernomen, is liefhebberschap van kunst en filosofie een lifestyle hobby geworden waarin een radicaal op het leven gerichte instelling ontbreekt.

De tweede horde
Wij vroegen ons vervolgens af hoe de mens in de huidige hoe-danigheid zou kunnen zorgdragen voor de toekomst van alle levende systemen. De huidige mens-instelling heeft geleid tot de hachelijke situatie: binnen 150 jaar is de wereld leeg geplunderd en daarvoor wordt ook niet-menselijk leven opgeofferd. Waarin moet de mens veranderen of waarmee moet deze anders omgaan om een toekomstgerichte verandering mogelijk te maken? Dat wil zeggen dat het alle niveaus moet aanraken.

Wij zien in de filosofie, en vooral in de Posthumanities, de sterkste analyses van de hachelijke situatie, maar daarbij worden geen handelingsperspectieven of verzetsroutes geboden. Door het gebrek aan handelingsgerichtheid en daardoor ook het ontbreken van ervaring in de daadwerkelijke dynamiek van verzet, blijft iedereen voetstoots aannemen dat de route van politieke en sociale verandering en verzet via de wij, ons, groep, gemeenschap en sociaal moet verlopen. Zeker vandaag de dag, nu het individu groepstechnologisch wordt bewerkt en er geen ander perspectief meer beschikbaar is dan de groep.

Maar wanneer dat sociale verzetsperspectief zo dominant is zullen er ook wel aanwijzingen zijn dat deze route succesvol is. De situatie overziend heeft, wat wij de sociale route noemen, in de afgelopen vijftig jaar geen enkele weerstand kunnen bieden tegen de krachten van het hyper-kapitalisme en hoe het bodemloze verlangen van de mens daarin wordt bewerkt. De sociale route werkt niet meer. Misschien al wel niet meer sinds de 2e Wereldoorlog.

Maar dus? is dan de vraag.

Over de sociale route en de effectiviteit van verandering en verzet langs die route bestaat geen enkele twijfel. Desondanks is er geen enkele aanwijzing dat dat gaat veranderen. 'Het erger worden' van Schopenhauer, erger dan de nu al urgente vraagstukken waarvoor de mens/mensheid zich ziet geplaatst, wordt door deze blinde vlek bewaarheid. Is er een andere dan de sociale route beschikbaar?

De nieuwe route
Op dit punt aangekomen moeten wij als kunstenaar en denkers echt aan het werk en de wereld er van overtuigen dat er een route beschikbaar is uit deze situatie. Een route die voor de hand ligt maar die de afgelopen decennia nooit meer ter sprake is gekomen. Een route die als enige aantoonbaar dingen heeft veranderd, de wereld heeft geïnspireerd en die zowel de menselijke geest aanspreekt en activeert, de gemeenschap voedt en meerstemmigheid geeft en die tot een positieve en vreugdevolle verhouding met de leefomgeving en de aarde leidt. Dit moet wel een voorstel zijn dat diametraal staat op de huidige tijd en zich daar radicaal tegen verzet.

Gemeente Nieuwe IJssel is opgericht om de weg van de enkele mens, de enkeling, op te zoeken, het handelingsvermogen van de enkeling op de anonieme grootheden terug te veroveren en van daaruit gemeente, gemeenschap opnieuw op te bouwen.

Rhubarb

2. Een introductie op Gemeente Nieuwe IJssel

Gemeente stamt van meent en echoot door in gemeenschappelijkheid. Gemeenschappelijk werken aan de toekomst van alle levende systemen is ons doel, maar voor de weg er naartoe kiezen wij een heel andere richting dan sociaal en politiek gangbaar is. In Gemeente Nieuwe IJssel ontwerpt de enkeling - mens en niet mens - de wereld en zoekt naar manieren om nieuw handelingsvermogen te ontwikkelen. Handelingsvermogen is de combinatie van gezamenlijke oriëntatie en daadkracht. In het Engels agency. Enkeling, voorheen spraken we van de enkele mens om het begrip in-di-vidu te vermijden tot we enkeling bij Nietzsche tegenkwamen. Als voorbeelden van enkeling denken wij aan Greta Thunberg, Joseph Beuys, Martin Luther King (recentelijk Amanda Gorman), die vrij van groepsdruk, als enkeling opkomen voor het gemeenschappelijk belang en voor de balans tussen alle levende systemen. Deze voorbeelden zijn natuurlijk sterren, maar zij hebben een ding gemeenschappelijk: handelingsvermogen, een zekere onverstoorbaarheid en een bevestiging in de toekomst.

10%mensheid en de drie ecologieën
10% van de mensheid, namelijk alleen de Westerse mens, deze '10%mensheid' heeft in de korte periode dat zij de aarde bevolkt het menselijk en niet-menselijk leven in zijn aard verstoord. Dit betreft niet alleen wat we nu natuur en mi-lieu noemen en dat alle aandacht opeist maar misschien wel het allerbelangrijkste blijft daarin ongezien.

De 10%mensheid heeft niet alleen de balans in één ecologie verstoord maar in en tussen drie ecologieën. Het begrip 'drie ecologieën' lenen we van een Franse filosoof, anti-psychiater en activist Félix Guattari. Hij werkte zijn hele leven in La Borde - De Grens - een psychiatrische kliniek onder Parijs die hij mede had opgericht. In 1989 schreef hij in 'De drie ecologieën' dat de ecologie van het mi-lieu moest worden uitgebreid met de ecologie van de geest, van de psyche en met de ecologie van de sociale en politiek-economische gemeenschap. Deze drie ecologieën zijn verstoord geraakt door de uitwassen van het kapitalisme en Guattari pleit voor een herstel van de balans tussen alle levende systemen. Hij schetste in 1989 als Franse filosoof in een Franstalig boek, in een bijzin want hij kon niet bevroeden welke kant het nog op zou gaan, hoe Donald Trump zijn huurders in New Jersey racistisch uitbuitte en legde het verband met een crisis in een andere ecologie, de invasie van algen in de lagune van Venetië. De ene vervuiling en bezetting staat in verband met de andere. Guattari dacht dwars door de bestaande ecologieën en categorieën en kon daarmee in de toekomst kijken.

Terwijl voorheen de drie ecologieën zich in een evenwicht bevonden, waarin verandering en aanpassing mogelijk blijft, zitten we nu in het Antropoceen, in het hyper-kapitalisme, verstijfd van angst en onvermogen gevangen in onze eigen verlangens. Deze situatie is niet veroorzaakt door iets buiten onszelf maar door iets in onszelf waaraan we ons vrijwillig onvrijwillig en met volle overtuiging hebben overgeleverd.

Als oprichters van Gemeente Nieuwe IJssel denken wij bij te kunnen dragen aan het omvormen van de hachelijke situatie. Alleen niet met de bekende middelen en begrippen en alleen via een grote omweg. In het maken van een omweg herkennen wij ons in het paard uit het schaakspel. In een eerder project in 1997 speelde dit paard al een rol. De Russische literair theoreticus Victor Schlovski zei over het paard: het paard is niet vrij, het beweegt opzij omdat de weg naar voren is afgesloten. De paardensprong was volgens hem het model van de beweging in de poëtische ruimte. Daarin heeft directe betekenis (of beloning) geen waarde omdat die niet duurzaam is. Er is om weerstand te bieden aan het hyper-kapitalisme geen uitweg naar voren mogelijk, geen zwaaien met borden, die weerstand wordt geabsorbeerd als nieuws, als innovatie en zelfs diep menselijk verzet wordt omgevormd in media spektakel. Je moet met een andere instelling én naar andere dingen kijken dan naar wat je dagelijks voorgeschoteld krijgt.

De strijd van anti-racisme en voor democratie, de strijd tegen economische ongelijkheid, tegen uitsluiting en voor een dierloze consumptie zijn vormen van verzet die wezenlijk met elkaar zijn verbonden. Je kunt niet naar buiten wanneer iets alom is en je er middenin zit. Maar hoe dan ook, we zijn wel mens en we zijn kunstenaar, en die moeten het doen. We zijn het aan onszelf verplicht. Gemeente Nieuwe IJssel, wonen in de derde natuur is in deze impasse onze volgende zet.

Om uit de fuik te ontsnappen en als het paard te springen kiezen wij voor het perspectief van de enkeling die de verandering in zich meedraagt. De moderne mens, het in-di-vidu, is het enkelingschap afgeleerd waardoor er ook weinig over bekend is. Zonderling, eenling, en zelfs mentaal gestoord zijn associaties als je mensen bevraagt op wat zij denken dat een enkeling is.

Omdat er weinig bekend is en er geen cultuur om de enkeling bestaat gaan we in Gemeente Nieuwe IJssel oefenen. Oefenen om als enkeling meer handelingsvermogen te ontwikkelen, om zelfstandig onderdeel van de wereld te worden en er actief aan te ontwerpen. Om te denken, bouwen en wonen. This power is the capacity to act, the power to exist and the power to enjoy (Moira Gatens, 2019).

Gemeente Nieuwe IJssel is een toekomst scenario dat in het hier en nu wordt uitgevoerd. Gemeente Nieuwe IJssel is een politiek-artistieke Gemeente en stroomt langs per-soonlijke, sociale en natuurcultuurlijke verbeelding.

Je kunt je hieronder aanmelden om bewoner te worden, een bericht achter te laten en om op de hoogte te blijven van de ontwikkelingen. We hebben geen sociale massa mediakanalen beschikbaar, dat kun je begrijpen uit bovenstaand. Dus we moeten het van mond-op-mond hebben dus zeg het voort. Laat van je horen!

Bezoek ook Boolean Works waar meer van ons werk te zien is.

3. Revolutie der begrippen

Gemeente is afgeleid van Meent en is verwant aan Gemeenschap. Gemeente Nieuwe IJssel is een open Gemeente, iedereen kan bewoner worden en iedereen kan meedoen. In Gemeente Nieuwe IJssel mag iedereen anders zijn dan anderen en ook 'anders dan je denkbeeldige zelf'.

In Gemeente Nieuwe IJssel zoeken we naar nieuwe artistiek-politieke manieren om de balans tussen de drie 'ecologieën' te her-ontwerpen en te herstellen. Maar Gemeente Nieuwe IJssel is ook een organisatie experiment om institutionele concepten van doelstelling, samenwerking, organisatie en positionering opnieuw te duiden en daar bij de huidige tijd passende manieren voor te ontwerpen. Daarom zijn we bijvoorbeeld een experimentele, ecosofische kunstruimte GROND gestart.

We hebben de basis van een gemeente herontworpen in wat Beuys de Revolutie van de begrippen noemt. In Gemeente Nieuwe IJssel speelt die revolutie zich af rond de enkeling, per-soon, handelingsvermogen, sociale massamediale technologie, dwarsverbondenheid en de rol en kracht van denken, verbeelding en oefenen in dit verband.

De mens kan voor zijn welzijn nergens rechten aan ontlenen behalve aan elkaar. Maar de mens moet vechten voor het recht op het leren samen te leven tussen alle levende systemen. En dat leren wordt binnen het hyper-kapitalisme onmogelijk gemaakt. Als experiment introduceren we daarom een nieuw begrip dat het oude begrip ‘mens’ vervangt naar een begrip waarin alle levende systemen zijn vertegenwoordigd. Maar dat nieuwe mens-dier-plant begrip moet niet klinken als avatar, cyborg, aardling, humanoid of inter-vidu, begrippen die in de Post-Humanities heel gangbaar zijn.

Gemeente Nieuwe IJssel stelt een nieuwe bewoner voor, die voor de mens bekend en dichtbij klinkt maar een nieuwe inhoud en operationeel programma krijgt: per-soon. We stellen voor, als gedachte-experiment' het huidige mensbegrip te vervangen door iets dat een vertegenwoordiger is van alle levende systemen. Als de mens door de rede en het verstand recht heeft te heersen over de aarde, dan zetten we deze rede en verstand in om daarin nieuwe wegen te zoeken. Als experiment, dus we zijn niet tegen mensen.

Per-soon is een politiek-artistiek wezen. Per-soon betekent letterlijk door-klank. Per-soon is een uitdrukking van de eigen stem, van stemmingen en klanken maar ook van het vertegenwoordigen van wat geen eigen stem heeft, of van een stem of klank die wordt onderdrukt.

Per-soon (met een streepje) herbergt alle levende systemen. ‘Door’ wijst naar het hoe, naar vertegenwoordiging of versterking. ‘Klank’ omvat de uniekheid, de variatie en de vreugde van de stem, van het gezang, refrein, van de stemlozen en van de stilte. Maar ook van de schreeuw en van de lach. Klank is alles dat in golven komt. Per-soon nodigt uit om op een nieuwe manier over mens en niet-mens te denken en om vanuit het perspectief van klank bestaande vastgeredeneerde begrippen, relaties en werkelijkheden open te breken. Klank is voor ons als kunstenaars ook een zoektocht naar iets buiten het beeld, dat een dominant voertuig van ideologie is geworden, waarbij het beeld nog nauwelijks uitweg weet te bieden en langzaamaan onderdeel van het probleem is geworden. De kritische marge, de opening die het beeld nog kan bieden wordt kleiner in de mate waarin het beeld de wereld in de greep heeft genomen. Beeld is spectacle en al voorbij het einde van het relationele. Wij stellen een kunststroming voor die we per-sonalisme noemen. In het per-sonalisme geldt Jeder Per-son ist ein Künstler.

Per-soon (zonder lidwoord) beweegt in een wereld waarin sociale en economische krachten, objecten, per-sonen en Umwelten reëel zijn. De Umwelten van Uexküll die ieder organisme een eigen Umwelt geeft met eigen triggers en een eigen tijd-ruimte continuüm. De teek die tot 18 jaar lag te wachten om door geur te worden getriggered en op de hond sprong die onder haar doorliep. Daarna eitjes legde en dood ging. Tijd, ruimte en de dood blijven een essentiële rol spelen in de natuur waarin per-soon woont. Voor per-soon stellen we een nieuwe leefomgeving voor, een nieuw natuurbegrip, een derde natuur. De eerste natuur is die goede oude groene waarin de mens en de niet-mens in een wrede idylle samenleefden en de mens de eerste lessen heeft opgedaan, een natuur waarnaar we nu terugverlangen maar waartoe de ingangen voor altijd zijn afgesloten. Daarna volgde de tweede natuur waarin de mens de natuur heeft verlaten en de aarde heeft vormgegeven, de natuur die cultuur heet omdat die tot wasdom brengt maar die nu tot de huidige hachelijke situatie heeft geleid. Natuur, cultuur, mens, niet-mens, technologie, kunstmatige intelligentie, lichaam en geest: het wordt tijd een nieuw speelveld op te spannen waarin de kwaliteiten en gevaren van deze begrippen, die allang geen tegenstellingen meer zijn worden onderkend. Nu zijn we op weg naar de derde natuur en laten we ons inspireren uit de eerste en nemen ook dingen mee uit de tweede natuur, de cultuur. In een derde natuur moet ruimte zijn voor alle levende systemen en voor het denken, bouwen en wonen in deze natuur. Deze natuur, de derde natuur noemen we per-sonatuur. Per-soon woont in de per-sonatuur.

4. Gemeente Nieuwe IJssel en 'Aufruf zur Alternative'

in 1978 publiceerde Joseph Beuys in the Frankfurter Rundschau het paginagrote pamflet: 'Aufruf zur Alternative'. Hierin riep hij op te gaan samenwerken aan de omvorming van de samenleving. "ES GEHT UM DEN DURCHBRUCH IN EINE NEUE SOZIALE ZUKUNFT". Beuys plaatste de oproep in een krant, het internet bestond nog niet, de tijdruimte compressie moest nog plaatshebben, en de dreigingen die de samenlevingen ondergingen waren anders geworteld en gericht dan die van vandaag. Een dreigende atoomoorlog, die Gefahr der atomaren Weltvernichtung, armoede en sociale en arbeidsongelijkheid vormden de grote thema's en vrijheid en solidariteit domineerden het toenmalige discours. Gemeenschappelijk is de ecologische crisis die ook in de jaren zeventig al grote aandacht opeiste maar toen was gericht op verzuring en vervuiling. Het huidige hyperkapitalisme stond nog in de kinderschoenen van het 'grootkapitaal', de globalisering van kapitaal zou pas in de jaren '90, onder invloed van technologie zijn beslag krijgen. Het communisme en de DDR waren relevant als tegenkracht. Deze diende als een alternatief voor de sociale en ecologische afbraak veroorzaakt door het Westerse kapitalisme. Maar in zijn pamflet klaagt Beuys zowel het Westen als het Oosten aan, de aarde en de gemeenschappen worden door beide politieke systemen uitgewoond: KAPITALISMUS UND KOMMUNISMUS HABEN DIE MENSCHHEIT IN EINE SACKGASSE GEFÜHRT.

Het doel van Beuys' pamflet 'Aufruf zur Alternative' was een doorbraak te forceren in de schepping van een sociale en ecologische toekomst. Het pamflet begint met de crisis van het bewustzijn en de innerlijkheid. Voor deze doorbraak is 'Hoe we moeten denken' belangrijker dan 'Wat we moeten doen'. Via een uitgebreide politieke analyse waarin DAS GELD UND DER STAAT de machtsmiddelen zijn geworden voor wie hierover controle heeft, ontwikkelt het pamflet zich naar een uitweg, DER AUSWEG, waarin de mens weer centraal komt te staan. Via de herschikking van arbeid en inkomen en de functieverandering van geld komt Beuys uit op het opnieuw vormgeven van het 'sociale organisme'. Hier is Beuys oproep het meest revolutionair omdat er wordt gestreefd naar nieuwe verhoudingen tussen werknemers en bedrijven die uiteindelijk de rol van de staat en de macht van het geld moeten gaan ondermijnen.

Naar het eind van de oproep, WAS KÖNNEN WIR TUN? staat centraal het komen tot een 'Revolution der Begriffe' waarmee hij bedoelt dat alle denken dat heeft geleid tot de huidige situatie ondervraagd en omgevormd moet worden. Daartoe heeft Beuys de FREE INTERNATIONAL UNIVERSITY opgericht. Voor de omvorming van de economie ontwikkelt hij de DRITTEN WEG en voor de politieke versterking en een nieuwe democratie roept hij alle welwillende groepen op samen te werken: EINHEIT IN DER VIELFALT.

Beuys kiest een verzetsaanpak die nadrukkelijk via de groep, groepsinitiatieven en structuren loopt. Daarin is 'Aufruf zur Alternative 'geen uitzondering op eerdere politieke manifesten. Maar Beuys zelf is een kunstenaar, een enkeling en een van de voorbeeldigste verander-agenten van de 20e eeuw, de publicatie is daarvan het bewijs. Echter wanneer het op een echte doorbraak en omwenteling aankomt, wetende wat er van de eerdere is terechtgekomen, roept hij niet de enkeling op (de lezer die zich in zijn enkelingschap verplaatst) maar richt zich desondanks tot de massa en stelt een omwenteling voor via de groep, de sociale route. Hoe dichter Beuys bij het concrete plan komt hoe veelvormiger de oproep wordt en hoe minder de enkeling in zijn verhaal nog een rol speelt. Als Beuys' beroemde motto "Jeder Mensch ist ein künstler" waar is, dat de enkele mens een opdracht heeft via de verbeelding, het handelen en in het samenleven zichzelf en de gemeenschap te vormen waarom wordt dan de verzetsroute langs de groep en niet via de enkeling voorgesteld? Over deze vraag gaat Gemeente Nieuwe IJssel: de stem van de enkeling is waar wij ons op richten.

Was 'Aufruf zur Alternative' niet al in 1978 een utopische oproep, na 1978 hebben zich veranderingen voorgedaan die de verzetsroute via de groep voor altijd onmogelijk hebben gemaakt. Maar dat niet alleen: het werk van Beuys geeft sterke aanwijzingen, inspiratie en instructie hoe het voor iedere enkeling mogelijk is de balans tussen het mentale, sociale en ecologische per-soonlijk te onderzoeken en via deze per-soonlijke route tot de vereiste Revolution der Begriffe te komen.

Twintig jaar na de oproep in de Frankfurter Rundschau heeft de zo verlangde sociale doorbraak zich op meer dan radicale wijze voltrokken. Deze sociale revolutie kan met recht worden gezien als het begin van een nieuwe tijd en werd wereldwijd bejubeld, en nog steeds, een groot deel van de wereldbevolking heeft zich daarom bij deze revolutie aangesloten. Het is een sociale doorbraak die zijn weerga niet kent. In deze sociale revolutie is het sociale omgevormd in door technologie gedreven sociale massamedia. Deze technologie is geen menselijke uitbreiding maar een economische onderneming die ten koste gaat van degenen die het betreft. Door het kapen van de term sociaal en de overheveling daarvan in sociale media heeft deze massa-mediale groepstechnologie, totaal tegengesteld aan wat Beuys en de rest van de linkse beweging voor ogen had toen ze het hadden over een sociale doorbraak, niet alleen het sociale van alle variatie, rijkdom en potentie gestript maar ook de individuele mens, de enkeling, heeft de menselijke uniekheid ingeleverd en is het laatste restje agency, handelingsvermogen, verloren. In deze homogenisering kunnen de menselijke verlangens technisch en zakelijk gezien het best worden gekanaliseerd. Mensen en groepen maken nu massaal vrijwillig onvrijwillig onderdeel uit van deze massa-mediale technologie die is gebouwd op een economisch principe waarin zonder vergoeding toch arbeid wordt verricht.

Hoe nu aan het beroemde motto van Beuys - “Jeder Mensch ist ein Künstler’ - inhoud te geven als de mens is afgedaald naar consument, de richting van de eigen verlangens niet zelf kan beïnvloeden en zich vrijwillig aan onvrijwillig comfort overgeeft?

De menselijke relaties zijn nu technologisch gekanaliseerd en worden gekapitaliseerd en daarmee heeft ook de kunst het nog laatst overgebleven verzet ingeleverd. Opgegeven ten behoeve van spektakel en de circulatie van beeld. Eigentijdse technologie is beeld-verslindend en vergroot alles dat verschil kan veroorzaken. Musea en kunst-overheidsinstellingen hebben zichzelf door spektakel en sociale technologieën onschadelijk gemaakt en geven zich hier dagdagelijks vrijwillig aan over. Kunst en de sector ontneemt zich, door zich hier niet tegen te keren, de mogelijkheid van enige verander-betekenis voor de wereld te zijn, met meer dan modieuze boodschappen, juist nu dat zo nodig is. Verbonden zijn is belangrijker geworden dan in verzet te komen. Het sluiten of verwijderen van Facebook en Instagram accounts is zelfs voor de meest activistische instellingen onmogelijk gebleken. Dit is de kracht van het hyperkapitalisme waarin mensen zich vrijwillig overgeven aan onvrijwillig comfort.

In de cumulatie van crises waarvoor de mens/mensheid zich geplaatst ziet komt kunst niet voor. De opeenhoping ervan is bijna een cliché maar hoe de crises onderling verbonden zijn door het geavanceerde kapitalisme is dat niet: de opwarming van de aarde, het verlies van bio-diversiteit, de homogenisering van de menselijke geest, de on-staat van de democratie, perverse economische ongelijkheid en de splijtende sociale massamediale technologie die mensen en gemeenschappen gevaarlijk tegen elkaar uitspeelt en die tot een epistemologische crisis van kennis en informatie heeft geleid. En het lifestyle succes van vegetarisch en eerlijk voedsel heeft er niet voor gezorgd dat er minder vlees wordt gegeten.

Kenmerkend voor de huidige situatie is dat de afzonderlijke crises elks eigen verzets- en belangengroepen hebben aangetrokken die sectoraal zijn ingesteld, naar het voorbeeld van de bedrijfstakken en de verticale domeinen in de samenleving. Deze lobby accepteert niet dat de ene crisis met de andere in verband wordt gebracht of vermengd, het is als bij Pepsi over Coca-Cola beginnen. Het compartimenteren garandeert ook continuïteit: in de marketing leidt dwarsverbondenheid tot verzwakking. Maar verticalisering en silovorming is bullshit, gethematiseerd voor de massamedia. De crises zijn in de werkelijkheid verstrengeld en beïnvloeden elkaar en deze kluwen trekt telkens weer nieuwe uitwassen (en spektakel) aan.

Opvallend verschil tussen nu en de jaren zestig en zeventig is dat in het denken de dwarsverbondenheid tussen sectoren (en crises) helemaal is verdwenen. De wereld is geverticaliseerd en daar dwars doorheen verbinden, transversaal, levert geen spektakel op en het breekt bestaande machtsverhoudingen af. Joseph Beuys ging juist van dwarsverbondenheid uit maar ook voor Martin Luther King maakte racisme, slavernij samen met het klimaat onderdeel uit van een economie van de dood. King kreeg in zijn eigen tijd kritiek voor het maken van deze verbindingen omdat het van de zaak, van het anti-racisme en van de strijd om gelijke rechten zou afleiden. Voor ons wijst het juist op wat wij de dwarsverbondenheid achter de bedoeling noemen.

Verzet voor de enkele zaak maakt zo steeds meer gebruik van marketing die zich niet laat afleiden van de boodschap. Oog op de bal. Maar het risico is levensgroot dat de agenda van crises daarmee alleen maar groeit, de groei van het aantal zaken, terwijl de onderliggende onbalans niet meer herkend wordt. Losse klimaatmaatregelen en de privacy discussie binnen de technologie dystopie zijn er een voorbeeld van, dat enkelvoudig gemaakte vraagstukken als content dienen waarna maatregelen oplossen in een brei van argumenten en belangen. Lijkt ons een zaak van artistiek-politieke bewustwording.

Het zoeken naar de balans tussen de menselijke geest, een levende gemeenschap en een gezonde leefomgeving, de aarde, was 50 jaar geleden nog het uitgangspunt voor strijd en verzet. De groep en sociaal verzet tegen de onbalans had indertijd nog potentie. Vandaag de dag worden verzetsmogelijkheden geabsorbeerd, gebroken en geatomiseerd door sociale technologie, door vrijwillig onvrijwillig comfort en de teloorgang van solidariteit heeft een bundeling van zaken geblokkeerd. Des te meer reden om bovenlangs de samenhang tussen de verschijnselen hoorbaar en ervaarbaar te maken waarbij de menselijke geest en het sociale verband veel meer aandacht verdienen. De mens is weliswaar deel van de natuur en woont op de aarde maar het blijkt moeilijker voor de rijkheid van de eigen geest en de variatie in de gemeenschap op te komen dan voor de afbraak van de aarde.

Greta Thunberg ontving de Nobelprijs omdat zij als enkeling de wereld de weg wees. Dit maakte diepe indruk. Ook omdat het laat zien dat een enkeling nog steeds de stem van de ziel van de gemeenschap kan vertolken. Zij is met recht een per-soon, een door-klank. Zij bezit wat wij per-soonlijk handelingsvermogen noemen. Maar het lijkt ook dat zij tot iets in staat is dat anderen niet of heel moeilijk kunnen realiseren. Greta Thunberg zegt hierover: “We zijn niet erg goed in liegen en we vinden het meestal niet leuk om deel te nemen aan het sociale spel, waarop de rest van jullie zo dol lijkt te zijn. Ik denk dat wij autisten in veel opzichten de normale zijn en dat de rest van de mensen behoorlijk vreemd is, vooral als het gaat om de duurzaamheidscrisis."

Het werk en leven van Martin Luther King, Joseph Beuys en Greta Thunberg en in 2021 met Amanda Gorman, misschien wel bij kunstenaars in het algemeen, draait om handelingsvermogen. Handelingsvermogen is altijd toekomstgericht en een uitdrukking van vitaliteit. De enkele mens, de enkeling die geen kunstenaar is en vrijwillig onvrijwillig onderdeel is van de groep heeft weinig per-soonlijk handelingsvermogen kunnen opbouwen en nauwelijks toegang tot dwarsverbondenheid. De mens als enkeling moet daarom kunnen opstaan. Maar hoe dat opstaan te denken? En hoe dat te doen? Of hoe dat te leren of af te leren?

5. Gemeente Nieuwe IJssel is oefenen

Oefenen baart kunst. Gemeente Nieuwe IJssel neemt dit gezegde serieus, maar wat betekent dit gezegde eigenlijk?

De letterlijke betekenis van 'oefenen baart kunst' is dat wanneer je iets vaak oefent daarvan de prestaties verbeteren. Deze visie op oefenen is een visie op leren, een aanpak op veranderen en een manier van leven, van op de aarde wonen. Het is echter niet wat wij onder oefenen verstaan. Het verbeteren van prestaties van iets, iets beter doen is volgens ons niet het onderwerp van deze tijd. Met de sportmetafoor die Peter Sloterdijk in 'Je moet je leven veranderen' gebruikt zijn we het oneens. De rest van het boek is prachtig en we hebben het begrip oefenen van hem geleend.

Volgens ons is oefenen niet het oefenen ín iets, of vóór iets maar is oefenen de enige manier om jezelf te worden. En daarvan afgeleid, om de grote uitdagingen die ieder als individu heeft, bijvoorbeeld om ook wereldburger te zijn, of om voor de gemeenschap te zorgen, in de praktijk te brengen. Oefenen is een houding die het mogelijk maakt jezelf opnieuw uit te vinden en verder te gaan dan je dacht te kunnen juist omdat oefenen iets anders is dan werken aan output of aan resultaat. Resultaat gerichtheid beperkt. En oefenen, en daar gaat Gemeente Nieuwe IJssel ook over, kan en moet alle kanten op bewegen, omdat voor de grote vraagstukken die voorliggen geen 1-2-3 routes bestaan. Veel sporen, kort en lang, door elkaar, alleen en samen is meer ons credo.

We hebben in de eerdere toelichtingen hopelijk duidelijk weten te maken dat in deze tijd alle ecologieën onder druk staan en dat de huidige hachelijke situatie alle menselijke en niet-menselijke dimensies aantast. Oefeningen moeten daarom op het allerkleinste en op het allergrootste zijn gericht, op het meest levende als op het dode, op het lichaam of op objecten of in de geest en in de verbeelding. Jezelf in al deze dimensies ervaren is op zichzelf al een grote oefening die helpt om de dingen met elkaar in verband te kunnen brengen. Om dwarsverbondenheid te creëren. We noemen dit oefenen een manier om het per-soonlijk handelingsvermogen te vergroten. Handelingsvermogen ontwikkelen via politiek-artistieke meditaties die er op gericht ruimte te maken voor het wonen in de derde natuur. Oefenen in Gemeente Nieuwe IJssel gaat daarom alle kanten op en we nodige jou uit jouw oefeningen met ons te delen.

Een eerste reeks oefeningen hebben we op deze website geordend. Deze oefeningen gaan in op de per-soon, op het herkennen en leren door-klank te zijn. Oefeningen kunnen per-soonlijke onderzoekingen zijn maar ook oefeningen in (denkbeeldig) brede samenstellingen. Oefenen kan alleen, tussen mensen en met dieren, planten en dingen. Oefenen in artistiek burgerschap, oefenen in bouwen van kunstinitiatieven, oefenen om jezelf opnieuw uit te vinden. Oefeningen kunnen waarnemingen zijn, handelingen, geschreven artikelen, performances, kunstwerken, openbare bijeenkomsten, acties, feesten of presentaties. Oefeningen kunnen alleen of samen worden uitgevoerd, bij jezelf thuis of op locaties van Gemeente Nieuwe IJssel.

Gedurende Corona konden wijzelf niets fysieks organiseren en zijn begonnen met eigen oefeningen. Dit zijn oefeningen in politiek-artistiek burgerschap. Bekijk hier de eerste oefeningen.

a. Op de aarde zijn

Het levende levenloze lichaam

Deze oefening gaat over het meest concrete en het meest abstracte: het lichaam en de tijd.

De tijd is de laatste decennia heel dichtbij gekomen en tegelijk verder van de mens verwijderd geraakt. Deze spanning is inherent aan tijd, daarover schreef Augustinus al en Proust en recenter heeft Safranski tijd breed in kaart gebracht. Maar er bestaat een spanning in de cultuur waarin het lijkt dat ruimte en plaats over de tijd domineren. Natuurlijk omdat die concreter zijn en er meer over is te zeggen. Maar ons instinct zegt al jaren dat de dimensie tijd een grotere invloed op de mens en zijn begrip van het leven en de aarde heeft dan wordt aangenomen en dat de grootste veranderingen zich rond tijd afspelen.

De verregaande objectivering in hoe de mens zichzelf en zijn omgeving ziet, door het bewustzijn dat zich over tijd (en de dood) vormt dat wordt opgewekt door de ecologische crises, en door de technologische compressie van tijdruimte die tijd probeert op te heffen, raakt tijd juist door de groeiende afwezigheid steeds prominenter aanwezig. Die tegenstrijdigheid komt, uit de aard van hoe essentieel tijd is in alle systemen, onvermijdelijk ergens tot expressie. Als mens zijn we steeds kleiner en afhankelijker geworden van de tijd als een pijl door het levende bestaan die, door entropie aangedreven in de richting van de dood, de stilstand en volgens sommigen de circulariteit van de tijd aandrijft.

Doodsangst heeft de mens al vroeg in levenskracht omgezet en de filosoof Nietzsche en Heidegger hebben ons van deze omzetting bewust gemaakt. Maar steeds meer lijkt deze omzetting uitgewerkt en eisen de tijd (en de dood), aanspraak en begrip; niet om het pure begrijpen, dat kan ook niet, maar om er zich in op te houden. Om zichzelf in deze onbepaaldheid meer houvast te geven werkt de mens aan twee bewegingen die zich afspelen in de taal, in het denken en het voelen: de ontwikkeling van het levende lichaam en de afwikkeling van het dode lichaam.

De benaming van de levende mens wordt steeds abstracter en vecht zich een weg uit de natuur. De mens is onzeker over waar deze thuishoort. Via de cultuur zoekt de mens naar een plaats en punt om uit de natuur tot definitieve ontplooiing te komen. "De mens is het dier dat zichzelf als menselijk moet erkennen om menselijk te kunnen zijn." Zo rekent de filosoof Agamben af met iedere onduidelijkheid over het handelingsvermogen van de mens als dier in de eerste, maar ook in de tweede natuur, de cultuur. In die erkenning zoekt de mens ook naar de eigen benaming: Natuurlijk organisme, dier, mens, enkeling, in-di-vidu, subject, cyborg. Wij breiden deze reeks uit met per-soon. Je zou kunnen zeggen dat de mens steeds levender wil worden.

Daarentegen maakt de taal het dode lichaam door de eeuwen heen steeds doder en brengt het dode mensenlichaam steeds dieper onder in het dierenrijk. De taal brengt het dode lichaam terug naar de eerste natuur waarin mens en dier nog samen waren. Wanneer de benaming van het dode mensenlichaam te vleselijk wordt en te sterk met verrotting en vergankelijkheid wordt geassocieerd schuift de naam een plaats op in de richting van het dode dier en aan de voorkant komt een frisse mensennaam voor het dode lichaam beschikbaar. Het dode mensenlichaam dringt de taal over de tijd telkens een stap verder in de richting van het dode dier. In omgekeerde volgorde: aas, kreng, kadaver, lijk, lichaam, lijf en body. Body probeert te ontsnappen aan een tijdsbepaling via een omgekeerde dialectiek: body is zowel de benaming voor een dood als voor een springlevend lichaam. Body is natuur en cultuur in één.

De mens wil zo graag op de aarde zijn en blijven. Daarvoor maakt de mens zich steeds abstracter en duwt de dood, en het dier in zichzelf, steeds verder van zich af. Dat kan natuurlijk niet doorgaan, het verschil wordt te groot. Dat voelen we als mens. Wat nu?

Hoe kunnen we, ondanks de verregaande technologisering van het lichaam en van het leven, de taal, het denken en het voelen her-ontginnen waardoor de tijd en het lichaam weer per-soonlijk en vlezig worden? Daarvoor hebben we twee oefeningen ontwikkeld.

OEFENING 1
Ga op een stoel zitten en sluit je ogen. Beweeg de vingertop van de ene hand heel langzaam naar de zijkant van je wijsvinger van de andere hand. Je nadert het lichaam en hoe dichterbij de huid, heel langzaam, voel je de warmte van de vinger. Tussen het vlees. Het lichaam weet, net als een teek die tot 18 jaar kan wachten tot een hond onder hem doorloopt en de teek zich laat vallen, dat er contact gaat komen. Die geur of warmte komt van een levend lichaam. De mens kan deze sensatie 18 maal per seconde onderscheiden. De tijd van de mens wijkt totaal af van de tijd van ieder ander dier.

Ogen weer gesloten. Streel nu je onderarm en je hand, pak je arm en je hand vast. Stel je voor dat deze niet van jou is maar van een dode per-soon. Herinner je je daarna het lichaam uit je jeugd. Schuif in je beelden tussen mens, jong en oud, mens en dier, dood, levend en vlees.

OEFENING 2
Nu de tweede oefening die gaat over hoe de schroom voor het dode dier te overwinnen. Een herinnering van het statige respect bij het dragen van een dood dier dringt zich op. Een overleden huisdier, een aangereden eekhoorn maar ook de bekende performance van Beuys waarin hij een dode haas in zijn armen draagt en deze zijn werk verklaart. Van dit werk wordt vaak gezegd dat het sjamanistisch is en Beuys een sjamaan. Maar dat is het niet. Het is relevant om aan een dode haas de betekenis van wat jij wilt en doet uit te leggen. In de loop van Beuys beweegt de haas slungelachtig mee. Daarom de volgende oefening.

Zoek contact met een levend wezen, geen mens, en leg deze uit wat de betekenis is van wat je doet en hoe dit wezen daarmee is verbonden.

Met het eerste dode wezen dat je gaat ontmoeten deel je jouw leven en de betekenis van wat jij doet .

In tussen zijn

Deze oefening gaat over het lichaam, de plaats die het inneemt, de omgeving waarmee het in contact is en hoe het lichaam daarover denkt.

In de oefeningen van Gemeente Nieuwe IJssel wordt het steeds duidelijker dat de mens in een veranderende relatie staat tot wat hij waarneemt en waarin hij actief is. "Mensen creëren de werkelijkheid waar zij zin aan geven" (Karl Weick, 1995). Weick draait de productie van werkelijkheid om door te wijzen op degenen die de eigen werkelijkheid zin geven. Dat zien we langzaamaan ook in hoe veranderingen op grote vraagstukken verlopen. Daar is geen regie, geen plan maar een veranderende kijk op de eigen werkelijkheid, waar die grote vraagstukken deel van uitmaken. En die veranderende kijk verandert de werkelijkheid. In die processen helpen feiten niet of nauwelijks, tellen resultaten niet maar alleen op hoeveel plekken er iets is gebeurt. En is het ene niet belangrijker dan het andere, het grote heeft het kleine nodig.

Verandering betreft ook de fase voordat de mens tot handelen over gaat. Dit gaat terug naar hoe de mens is en hoe deze tot een beeld van zichzelf in de wereld komt. In de handelingstheorie bestaat dat inzicht al langer. Karl Weick heeft dat aan het licht gebracht en noemt dat Enactment, een begrip dat niet is te vertalen naar het Nederlands. Enactment is het actieve proces waarin mensen zich op de wereld richten, erover spreken en daarmee ervaring creëren. Je ziet dit vooral in organisaties en in omgevingen waar mensen met elkaar samenwerken. 'Enactment is iets anders dan reageren'. Door enactment ontstaat iets in het tussen dat noch van de een, noch van de ander is maar wel als werkelijk wordt ervaren en zo ook uitwerkt. Enactment is ook van toepassing op het zijn op de wereld, in het zien en zijn van de ander en van de dingen. Dus ook in de aanwezigheid en de ervaring met kunst. Door enactment verschuift de traditionele opdeling van waarnemer en object naar iets dat elkaars werkelijkheid en betekenis produceert. Met dit inzicht gaat er een enorme wereld open bijvoorbeeld over hoe een kunstwerk werkt voor ieder apart maar ook waarom dingen een kant op gaan die niemand heeft gewild.

Enactment breekt de object-subject relatie open en laat zien dat waarop wij ons wereldbeeld baseren een speciale versie is van de object-object relatie waarin de mens met alle mensen en alle andere dingen tegelijkertijd, dat wil zeggen ieder in hun eigen tijd en plaats verkeren.

OEFENING 3
Stel je voor dat je een marmeren beeld op een sokkel bent, een standbeeld. Dan kun je denken over staan, over marmer, over gieten en over brons. Zet jezelf neer op verschillende plaatsen en gevarieerde omstandigheden. En blijf daar staan. Neem vooral wat ruimte hiervoor.

Wat denkt het beeld als het zichzelf zo ziet staan?


OEFENING 4
Neem een grote keramieken vaas of grote theepot en zet deze op een ruime lege vloer. Loop er omheen, kijk hoe deze vaas op de grond staat en iets bevat. Vertel hardop wat het object doet en vraag jezelf het volgende af: doet deze vaas wat die moet doen? Wil jij deze vaas kennen?

Krassen

Als we aarde zeggen bedoelen we vaak niet de bol die door de ruimte beweegt maar de schil waarin en waarop het leven plaats heeft en waarop de dingen zijn. Bij het verbouwen van de gewassen, in cultuur brengen, werkt de mens in de aarde en graaft en harkt en trekt de voren. Dit is het krassen van de aarde. Op de hardheidsschaal van Mohs kan een nagel (hoorn is 2) het iets zachtere gips bekrassen (gips zit tussen 1 en 2).

OEFENING 5
Kras met de nagel in de huid van de bovenkant van je hand tot aan de top van je vinger. Trek het vel in de beweging mee en zie hoe het zich herstelt. Voel hoe een lichte kruimeling onder de nagel achterblijft.

OEFENING 6
Duw de nagel in de huid van de bovenkant van je hand. Maak een circel van 5 centimeter in het rond. Tegen de tijd dat je de circel sluit is het begin bijna weer verdwenen.

Het blokje

Deze oefening brengt je lichaam in verband met de materie die op en in de aarde voorkomt. Maar die aarde komt ook ergens vandaan. Het ijzeratoom dat de kern van het bloedmolecuul vormt is afkomstig uit andere sterrenstelsels en het water op aarde is vrijgekomen bij botsingen van meteorieten met de aarde. Daarom een vijl oefening.

Messing bestaat uit een legering van verschillende metalen. Koper wordt gelegeerd met zink en daaraan worden afhankelijk van de toepassing kleine hoeveelheden aluminium, lood, tin, ijzer en nikkel toegevoegd. Een blokje messing van 5x1x1 cm moet over de lange kant een paar millimeter dunner worden. Je kunt het proberen te walsen, te snijden of te smeden. Dat zijn een niet-verspanende technieken. Maar je kunt ook schuren, boren of vijlen. Dan ben je aan het verspanen. Wij gaan vijlen.

OEFENING 7

Je spant het messing blokje voor de helft van de hoogte tussen de klauwen van de bankschroef maar je zorgt dat de koperen zijkanten niet beschadigen door de stalen klauwen van de bankschroef. Je moet iets dat zachter is tussen het staal en het messing plaatsen maar dit moet vlak zijn anders wordt het blokje scheef ingespannen. Dan pak je een metaalvijl, niet te grof en niet te fijn. Je stelt je op voor de werkbank en zet je linkervoet voor de rechtervoet. Of andersom. Je armen vooruit, één hand op de bovenkant van het heft van de vijl en met de andere hand druk je de top van de vijl met drie vingers op het werk. Vanuit de schouder en de onderarm duw je de vijl over het blokje en je zorgt dat de vijl evenwijdig aan de bovenkant blijft. Zowel wanneer de vijl van je af als wanneer de vijl naar je toe beweegt moet de beweging vlak blijven, niet alleen in de vijlrichting maar ook dwars daarop. Je moet een rechte beweging van je vandaan maken. Je fysieke lichaam, de voeten, bovenbenen, onderrug aangespannen, schouders ontspannen, armen en handen gaan via je ogen die op het werk zijn gericht met de vijl en het blokje samenwerken. Ook je oren doen mee, het geluid van de vijl bepaalt of de beweging zodanig vlak is dat na twintig minuten vijlen een rechte bovenkant is ontstaan en geen gebogen vlak. Het afvoeren van het vijlsel door de vijl geeft een hoger geluid wanneer het vlak slechts gedeeltelijk door de vijl wordt aangeraakt en het geluid wordt ronder en donkerder, het vijlen gaat ook iets zwaarder en smeuïger, wanneer de vijl evenwijdig aan de bovenkant beweegt. Het metaalvijlsel opvegen, ook de bankschroef schoonmaken, wanneer het werk gereed is. Herhaal deze oefening gedurende een jaar.

De paardensprong

Op de vroege eerste Pinksterochtend van 1997 liepen we met een groep mensen door de binnenstad van Utrecht. De wandeling maakte deel uit van de tentoonstelling BIS! waarin verschillende zijnswijzen werden onderzocht en gepresenteerd. BIS stamt van het oud-Germaans BUAN dat bouwen betekent. Bouwen en zijn, stammen uit dezelfde bron leert Heidegger ons in Over denken, bouwen, wonen. BIS!, wees!, is de gebiedende wijs van zijn. BIS! is een ingewikkelde instructie omdat men tegelijkertijd wel en niet aan deze instructie tegemoet kan komen. De gebiedende wijs vormt het probleem. De gebiedende wijs als de directe weg naar voren vormt het probleem. Zoals massamedia doet.

Met BIS! schetsten we in 1997 de tijdgeest, aan het begin van de grote omwenteling naar het hyper-kapitalisme. Nu verbinden we BIS! veel ecologischer en dan in de versie van Guattari die de 3 ecologieën introduceert. BIS!, wees! tegelijk in de ecologie van de menselijke geest, in de ecologie van de gemeenschap en BIS! in de ecologie van het mi-lieu. Alleen in de samenhang van dat drievoudige zijn is er überhaupt nog sprake van een menselijk zijn.

Die ochtend liepen we de paardensprong. Het paard (uit het schaakspel) is niet vrij, het beweegt zijwaarts omdat de directe weg naar voren is afgesloten. De paardensprong was volgens Victor Schlosvki, in de jaren '20 van de vorige eeuw een Russische literair theoreticus, een analogie voor de beweging van de dichterlijke ruimte. Het gedicht heeft een ruimtelijke bewegings structuur waarmee het gedicht betekenis niet direct benadert maar altijd via een zijwaartse route of via een omweg. Het gedicht is een artistiek-politieke wijze om op de aarde te bewegen.

De oefening is een wandeling in paardensprong. De directe weg naar voren is afgesloten, waardoor je op plekken komt waar je niet eerder bent geweest. Wandelen als een gedicht over de aarde.

OEFENING 8

Ga alleen of spreek met een groep mensen af op een willekeurige plek in een bij voorkeur oude stad. Loop de straat in en sla de eerste of de tweede weg rechts of linksaf. In het geval dat de eerste weg inslaat: sla na twee kruispunten links of rechtsaf. In het geval dat pas afslaat bij de tweede kruising of afslag: sla bij het volgende kruispunt links- of rechtsaf. Zo volg je het paard op het schaakblok. Indien er een afslag is loop je terug naar de plek waar die er wel is. Maak een lange wandeling.

GROND, Dwelling in Third Nature

b. Grens en afbakening

Inburgeren

Wanneer mensen van buiten zich permanent in Nederland willen vestigen worden ze geacht in te burgeren. Deze inburger oefening is gericht op het opvangen van buitenstaanders in taal en deelname in arbeid. Maar ook worden mensen die inburgeren geconfronteerd met eigenaardigheden, couleur locale en dergelijke. Hierover is veel te zeggen maar we beperken ons tot twee afbuigingen.

Het eerste is de grens waarover de nieuwe bewoner is gegaan, de staatsgrens. Die grens was vroeger van nog meer betekenis dan nu omdat naties zich verenigen en de buitengrenzen van deze unies steeds vaker de ultieme grens vormt om toegang te krijgen. De staat ontleent alles aan de grens. Zijn, staten zijn mannelijk, identiteit hang van grens af, deze bepalen de grens tussen wij en zij maar ook de identiteit van mensen binnen die grenzen wordt er door bepaald. Geboren worden in België is iets anders dan in Italië of Oman. De moderne staat wordt in de filosofie met een heerser vergeleken en valt in de psychoanalyse samen met de vader. De mens wordt binnen de grenzen geboren (nativé) en wordt onderdeel van de natie. Vanaf dat moment biedt de staat, via de nationaliteit die de mens ontvangt een dwingende, onvrijwillige identiteit die gedurende het leven grote gevolgen heeft. Gemeente Nieuwe IJssel suggereert grondgebondenheid maar is dat niet. Mede om deze grondgebonden identiteiten aan het licht te brengen, en de claims die anderen daar vanuit maken te pareren. Uit de staat groeiden de instituties en nu zijn de in-di-viduele burger en de families op allerlei niveaus in- en opgespannen tussen deze krachten.

De spanning tussen individu en nationale gemeenschap is het heftigst in tijden van oorlog. Grenzen bewaken en voor het vaderland vechten. Maar stel nu eens dat de situatie waarin we met elkaar zijn aanbeland, van klimaat dreiging, van overheersing door buitenlandse technologie, van dagelijkse onderdompeling in sociale massamedia, eigenlijk ook een oorlog is. Een oorlog tegen onze eigen grenzen, eigenlijk tegen onszelf, tegen de afscherming van de eigen verlangens. Vaak kiest de natiestaat geen partij voor de staatsburgers, denk aan klimaat of technologie dystopie en laat de enkele mens die zich daartegen verzet machteloos achter.

Het tweede punt van inburgeren komt van Zygmunt Bauman, een Pools/Engelse socioloog en hij zette het in één zin neer: hoe meer consument hoe minder burger. Daarmee bedoelt Bauman dat de mens in het hyper-kapitalisme als consument onder grote invloed van systemen buiten zichzelf staat, de verlangens worden ingevuld door media en goederen, niet door zelf gevormde waarden. En het betekent dat burger zijn en burgerschap juist autonomie en solidariteit vereist die zich richt tegen het onderdeel zijn van deze systemen. Daardoor wordt het opkomen om burger te kunnen zijn steeds meer een activistische daad. De inburgeringscursus gaat daar jammergenoeg niet op in, terwijl het nu juist dat is wat echt geoefend zou moeten worden. Waardoor je met een nationale inburgeringscursus uiteindelijk ook toegang kunt krijgen tot wereldburgerschap.

Hierboven hebben we twee voorbeelden geschetst die laten zien dat met inburgeren de vraag rijst waarin ingeburgerd wordt. De in-burgering is verplicht in ruil voor een toegangsticket. De in van in-burgering is daarom het onderwerp van deze oefening.

OEFENING 9

Ga bij jezelf na waaraan volgens jou een inburgeringscursus zou moeten voldoen. Waaraan voldoe jijzelf waaraan anderen ook moeten voldoen? Welke oefeningen kun je bedenken om van jezelf een betere burger te maken. Moet je daarvoor dingen aanleren of juist afleren? Of moet je gaan proberen en testen? Of zou juist minder burgerschap beter werken, minder huidig burgerschap, uit-burgeren? Bijvoorbeeld een burgerschap waarin het mechanisme van behoefte en aanbod in de huidige staatsrelaties, zou kunnen worden vervangen door een losser, misschien losgeslagen of denkend burgerschap.
Waarin kun jij het beste burgeren?

Go Schizo!

Sinds kort zijn we geabonneerd op de Pill Pod podcast, een initiatief van Pills, een jonge Canadese filosoof die samen met drie jonge PhD filosofen alles en iedereen rond Kritische Theorie behandelen. Een uitzending, waarvan ook een video beschikbaar is, heet Go Schizo! Schizo gaan, staat voor het dwars- en schuin verbinden van alle bepalende, beperkende en regulerende invloeden die de mens ondergaat over zichzelf, door de ander, door de taal en door de concepten onder de menselijke samenleving. Maar in het bijzonder hoe de mens is opgespannen in het hyper-kapitalisme en daar in redelijkheid niet aan kan ontsnappen. De doordesemdheid van het kapitalisme ervaart de mens in alle verlangens die er door worden ingevuld. Daarom is het als kunstenaar ook goed eens Schizo te gaan. Het geroemde adagium van de vrijheid van de kunstenaar wordt steeds leger; deze vrijheid komt steeds meer in contrast te staan met de onvrijheid van alledag (onvrijwillig comfort) en zou zich meer kunnen richten op het oprekken van wat kunstenaarschap en kunst zou kunnen veroorzaken.

Go Schizo! probeert de verschillende manieren waarop je als mens op de aarde bent en opgespannen bent in gemeenschappen, in maatschappelijke en religieuze structuren, in taboes en patronen open te breken, en de losse onderdelen en beelden vrij met elkaar te verbinden: Dasein kent geen regels en beperkingen.

OEFENING 10

Recent liepen we door de bossen in de Achterhoek waar door droogte de berkenbossen en naaldbomen hele stukken bos neergaan of bomen worden verorberd door de Ips Typographus, de Letterzetter. Deze insect schrijft over deze tijd. En de inscripties en verslagen behandelen alle onderwerpen. Over de staat, het kapitaal, verlangen, arbeid, geslacht en gender, taboes en van alle verbindingen daartussen. Deze lijntekeningen vormen de geheime code over ons en deze tijd. De oefening is om uit een detail van hun verhaal samen met onze verhalen, als via de Steen van Rosetta, jouw eigen analyse te schetsen.

Doorlaatbaarheid en membranen

Deze oefening gaat over het begrip doordringbaarheid. Wij pleiten ervoor om meer inhoud aan het begrip doorlaatbaarheid en doordringbaarheid te gaan geven door het allereerst tegenover transparantie te zetten. Transparantie lijkt op doorlaatbaarheid maar staat in verband met onttovering en met vormen van controle en beheersing. In alle geledingen worden afscheidingen en indelingen tussen leef- en belevingswerelden en tussen sectoren sterker. Denk ook aan bubbels door sociale massatechnologie en tussen wetenschappelijke of ambachtelijke disciplines. Doordringbaarheid zegt iets over de politieke rol van openheid en toegankelijkheid en is minder gericht op het door alles heen kunnen kijken en om het te beheersen. Doordringbaarheid is een begrip dat te weinig wordt gebruikt in het ontwerpen van technologie en media. Daarin staat toegankelijkheid centraal maar dat is niet radicaal genoeg. Dan weet je al wat er te koop is en moeten alleen de deuren nog open. Doordringbaarheid gaat over macht en over begrijpen, en het je toe kunnen eigenen. Want nu draait het om af te sluiten en te isoleren, waarbij veiligheid centraal staat en de uitdrukking is van de risicosamenleving. Veiligheid domineert ook het technologisch ontwerp maar het is veel interessanter deze vraagstukken vanuit doordringbaarheid te benaderen. Membranen, celwanden, het leven zelf draait om doordringbaarheid en doorlaatbaarheid. Maar steeds vaker worden membranen begrenzingen en laten eenzijdig door en sluiten uit. Het Brexitproces met wel/niet doorlaatbaarheid van mensen, wel goederen, van ene zijde wel en de ander juist niet, is daar een ongoing voorbeeld van. Evenals de enorme aandacht voor het beveiligen van data en privacygevoelige gegevens maar tegelijkertijd de hele wereldbevolking blootstellen en mensen continu mentaal binnendringen met consumenten boodschappen. Transparantie geeft geen enkele garantie voor tegenactie. Daarvoor is doordringbaarheid nodig, dat heeft meer urgentie en politieke energie.

OEFENING 11

Deze oefening is er op gericht wat gewoonlijk psychologie is nu eens te bekijken als geograaf of als landmeter of tuinarchitect.

Ontwerp een membraan, een scheidingslaag, een grens die gaat dienen om een vreemde in je leven toe te laten maar zonder dat jouw angst of onzekerheid een echte ontmoeting in de weg staat.

Teken een plattegrond waarin je jezelf en je omgeving als scheidingen en doorlaatbare gebieden schetst.

Teken jezelf en waar en waarin ben jijzelf doorlaatbaar? Denk aan begrippen als eer en schaamte. Is dat eenzijdig of wederzijds? Wat mag naar buiten, wat moet binnen blijven?

Ordenen en verzamelen

Founders van Gemeente Nieuwe IJssel hebben iets met ordening, informatie en met verzamelen. Door eigen verzamelingen is een fascinatie ontstaan voor de vele ordeningsprincipes die beschikbaar zijn voor het maken van verzamelen. Auteurs als Perec, Sei Shonagon, Borges en kunstenaars als Matt Mullican, Richter, Joseph Beuys, Hanne Darboven, herman de vries of Bernd en Hilde Becher laten zien hoe rijk en sober deze ordeningen kunnen zijn. Kunstenaars ordenen de wereld met hun oeuvre, werken en verhalen. Ordeningen van kunstenaars zijn een tegenverhaal op het steeds thematischer worden van de wereld, alles opgedeeld in sectoren en verticalen, in thema's en rubrieken. Door middel van technologie krijgt ieder thema ook nog eigen platformen met eigen doelgroepen. Wat daardoor verloren gaat laten de verzamelingen van kunstenaars zien: dat ordenen heel per-soonlijk is en een vorm is van het op de aarde zijn. Daarom de volgende oefening.

OEFENING 12

Ga rustig in de kamer zitten. Of buiten op het terras. Kijk en luister goed om je heen en laat de je oog en oor rusten op wat zich aan je opdringt of wat zich juist terugtrekt. Indrukken en sfeer omschrijvingen kunnen daar, naast heldere voorwerpen met duidelijke namen, deel van uitmaken. Sommige dingen zijn er maar kort en andere maken er altijd deel van uit. Ook bevindt zich het een dichtbij en het andere veraf en soms beweegt er iets, telkens verschillend. Beweeg je hoofd, en soms alleen je ogen, oren en wat ruik je?

Pak een papier en som de onderdelen onder elkaar op. Plaats vervolgens de dingen op zo'n manier dat er een zin, zinnen en daarna een verhaaltje ontstaat. Vertel dat verhaal van begin tot eind, daarna van eind naar begin en begin eens vanaf het midden te vertellen.

Maskers maken: wat denk je wel wie je bent?

Persoon is afgeleid uit het Latijn en betekent door-klank, daar gaat Gemeente Nieuwe IJssel voor. Later is persoon via persona in het Latijn masker gaan betekenen. Dat masker werd gebruikt in de buiten theaters en acteurs konden meerdere maskers/rollen spelen. De oorsprong van persona als masker ligt echter niet in de verhulling maar in de versterking. Het houten masker met een gat op de plaats van de mond diende als klankkast, en vormde de versterking van de stem in dat grote buitentheater. Door de aanwezigheid van de houten maskers heeft de praktijk kunnen ontstaan dat een speler meerdere geschilderde maskers kon dragen/rollen kon spelen. Dat dat meer-rollige niet centraal staat bleek toen het theater naar binnen ging. Zo'n versterker was niet meer nodig en de meerrolligheid werd daarmee ook afgelegd. De per-soon blijkt altijd al de door-klank van zichzelf te zijn geweest, en van wat een stem ontbeert of nodig heeft. Persoonlijk staat het dichtste bij jezelf.

Maskers zijn sterke attributen omdat ze vaste identiteiten vloeibaar maken en het mensen mogelijkheid geeft zich buiten de beperkende kaders te bewegen. Vroeger gebruikten mensen daar maskers voor, dieren camoufleren zich, maar vandaag de dag, nu mensen onderdeel van processen van arbeidsdeling en sociale en culturele ordeningen uitmaken bieden deze omgevingen of de technologie die daarbinnen wordt gebruikt onuitputtelijke mogelijkheden je verschillend voor te doen. Vraag wordt echter wel steeds luider wat er achter de maskers schuilgaat.

OEFENING 13

In deze oefening komen we bij elkaar gaan we maskers ontwerpen en fysiek te maken. We lopen daarvoor de verschillende instituten van het leven langs om de maskerade uit te pluizen. Daarna gaan we de maskers opzetten en fotograferen.

waar raakt per-soon mijzelf?per-soonlijk geweld?utopie en dystopiein- en uitsluiting: muren - wanden en doorlaatbaarheidaandacht, attentie, isolatie en uitsluitingde dood en de verschillende ontwerpen ervanidentiteit ('The lies that bind')
We werken nog aan alle onderstaande oefeningen. De lijst wordt steeds langer. Ook jij kunt oefeningen bijdragen. Neem daarvoor contact met ons op. Zoals je hebt kunnen zien kan het alles omvatten, de vorm is vrij.

c. Creativiteit

fascinatie en interessereis door de territoriumswelke twee ambachten beheers jij?creativiteit en artisticiteit

d. Per-soonlijke ontwikkeling

iedere mens is een kunstenaarluisteren doe je voor jezelfzelfzorg en waarheidsprekenlichaamsuitbreidingenvaarbrevet halen voor vlot en narrenschipsamenwerken met onbekendencartografie als bakenzelf-beeldpersoonlijke media prototypenwerken aan een per-soonlijke en professionele biografie

e. Wonen en denken

de nieuwbouw en renovatie van levende systemenartistiek-politiek ontwerpendoorlaatbaarheid in (technologische) informatiearchitectuurcursus tijdruimte compressiedenken-bouwen-wonengrond-ongebonden identiteiten

f. Maken, materie en ambacht

model zijn en modellen makengrondbewerken (grondboren, spitten en harken)vlot bouw en waterlevenhet tekenen van de wereldstromen en vloeibaarheidtekst en textiele werkvormenvouwkunstambachtelijkheid binnen technologie

g. Taal en toon

open- en dichtkunstrekenen met taal (boolean)nieuwe dialectenper-soonlijke refreinenmusiceren met dierenhet lichaam als klankkastper-soonlijk handschriftPamflet van de Letterzetter
Recent liepen we door de bossen in de Achterhoek waar door droogte de berkenbossen en naaldbomen hele stukken bos neergaan of boomschors worden verorberd door de Ips Typographus, de Letterzetter. Deze insect schrijft over deze tijd. En de inscripties en verslagen behandelen alle onderwerpen. Over de staat, het kapitaal, verlangen, arbeid, geslacht en gender, taboes en van alle verbindingen daartussen. Deze lijntekeningen uit de Bossen van Bergh zijn gecodeeerde boodschappen over ons, over alle levende systemen en over de tijd. De oefening is om uit een detail van hun verhaal samen met onze verhalen, als via de Steen van Rosetta, jouw eigen verhaal te maken.

h. Stemmen

agency voor niet- levende verschijnselenEen stem in het donkerDeze oefening gaat over in. Maar er is geen in zonder uit of buiten. Begrip krijgen van grenzen wordt steeds belangrijker omdat grenzen worden opgetrokken om tegelijk in te sluiten en uit te sluiten. Net als bij het bouwen van een huis het thuis zijn, het binnen zijn, mede wordt gecreëerd door het buiten buiten te houden. We zien dat terug in het woord huis dat is afgeleid van heim. Heim is huis, maar thuis zijn beweegt tussen geheim en heimelijk. Het bijzondere is dat in zowel dat geheim meedraagt van het binnen zijn, wat binnen moet blijven, en van het heimelijke, het ongewenste dat buiten moet blijven.
zelfgesprekken voerenmaak contact met een diermens-dier toesprakenidentificatie met niet-menselijke wezensde per-soonlijke tuinin cultuur brengen

i. De wereld van code

re-mediatie door codehet ontwerpen van doorlaatbaarheidper-soonlijke media v. sociale mediagedachten lezen-

6. De eerste publieke oefeningen

De eerste publieke oefeningen
Hieronder links naar de eerste publieke oefeningen die in Gemeente Nieuwe IJssel zijn uitgevoerd. Deze oefeningen zijn de uitdrukking van artistiek-politiek burgerschap. Alles in Corona tijd.

Denkmal is van 1 tot 4 maart 2020 in Amsterdam en Gendringen uitgevoerd. Link naar Denkmal.pdf

De tweede grote oefening heet 'De drie zusters' en is een geschenk van Gemeente Nieuwe IJssel aan de Gemeente Amsterdam, 15 augustus 2020.

Link naar 'De drie zusters'.pdf

De derde oefening is een per-soonlijke schrijfoefening: Bijna Nabij. Een tekst geschreven van 28mei - tot 8 juni 2020. Het is een oefening iets over de eigen tijd te schrijven via het begrip 'nabijheid'. Link naar Bijna Nabij.pdf

Uit November 2020 is het artikel: Kiezen voor idealen. Dit beschrijft de samenhang tussen drie politieke idealen – natiestaat, democratie en economische globalisering – een drietal dat recent is uitgebreid met twee nieuwe idealen: Technologie en De Aarde / Toekomst. In onze tijd staan we nu voor de afweging tussen alle vijf terwijl we er vaak niet meer dan twee tegelijk kunnen behappen.

Januari 2021 scheven we een korte brief over drie bedreigingen die de jeugd ondergaan. Deze brief is prikkelend bedoeld en gaat in op de spanning tussen het ‘zelf’ en de groep en hoe de balans ertussen doorslaat naar groepsveiligheid. Kringgesprek, sociale media en partydrugs.

In 2021 starten we GROND. Op KNSM-laan 708 in Amsterdam openen we op 1 april 2021 de kunstruimte van Gemeente Nieuwe IJssel. Zoals alles in Gemeente Nieuwe IJssel is het opzetten hiervan ook een oefening, een artistiek-politieke oefening om kunst als een agent voor verandering te beschouwen. “GROND vormt de basis voor activiteit”, zoals Joseph Beuys over zijn installatie 'Grond' in de collectie van Museum Boijmans memoreerde. In GROND geeft ook per-soon het eerste optreden. De Per-soon is een nieuwe verbindende entiteit tussen de mens, de niet-mens (plant en dier) met de hybride/actant/quasi-object/cyborg/avatars en technologische artefacten die bewegen tussen natuur en cultuur.

GROND

Andere actuele vrijheidspraktijken van de oprichters:

leeG - geeL, contra materiaal link naar gele kosmologie
Booleaanse Werken link naar Boolean Works vanaf 1991
Trilemma+ Game link naar ontwerp
Sinds 15 maart 2021 zijn we idoviewthisasthenextchapterofarthistory gestart.

De drie zusters

7. Inspiratie

Wat inspireert ons?
Wij, de vlotbouwers van Nieuwe IJssel, zijn geïnspireerd door kunstenaars en denkers die voorbij de systeemgrenzen proberen te komen. De belangrijkste uitdaging is niet alleen om kritiek te ontwikkelen maar om de mogelijkheden die door de huidige begrippen en instellingen worden beperkt open te breken. En daaraan vorm te geven in de praktijken van het leven.

Een van onze grote inspiratiebronnen is Joseph Beuys en zijn 'Erweiterte Kunstbegriff'. Beuys ondermijnde het Moderne Kunst begrip door een persoonlijke compositie van artistieke middelen, symbolische diepte en politieke wilskracht. Beuys streefde ernaar met zijn kunst de maatschappij te veranderen door het verandervermogen terug in handen van ieder individu te leggen. Daarvoor moest de praktijk en het Moderne Kunst begrip op de schop; in die praktijk schuilt geen ambitie de wereld te veranderen. Die ambitie is na zijn dood in 1986 volledig opgegaan in de markt en verzand in academisme. Beuys' werk dringt zich op als een sociale sculptuur en een levenssysteem waarin het menselijk handelen politiek en artistiek is en de mens als kunstenaar, als maker van zijn eigen omgeving, centraal staat. Creativiteit en non-conformisme zijn vrijheidspraktijken die dit systeem levensvatbaar en veranderlijk houden.

In een interview met Beuys uit 1980 betoogt hij dat de eerste fase van het ontwikkelen van een 'Erweiterte Kunstbegriff' uit het experimenteren met acties moet bestaan. Interview met Joseph Beuys, 1980

Een andere inspiratie voor Nieuwe IJssel is de beweging van de Internationale situationniste. Als een van de laatste avant-gardes van de moderne tijd bewogen Guy DeBord, Constant en anderen tussen kunst en politieke filosofie en bereidden met hun werk de beweging van Parijs 1968 voor. De vlammende kritiek van Guy Debord 'De spektakelmaatschappij' staat nog volledig overeind. Het werpt ook kritiek op over het beeld dat nu, mede door massatechnologie, aan het eind van haar krachten is gekomen. Dit is mede de aanleiding om in het begrip per-soon het beeld proberen af te wenden en te bewegen in de richting van klank, stem en van sonologie. En via per ons te richten op de bemiddeling.

Félix Guattari is een fundamentele inspiratie voor Gemeente Nieuwe IJssel. Als filosoof ontwikkelde hij het begrip 'ecosofie' en schreef samen met Gilles Deleuze baanbrekende filosofische monumenten, als psychoanalyticus werkte Guattari zijn leven lang in een psychiatrische kliniek in Cour-Cheverny en als activist initieerde hij vele dwarsverbindende bewegingen. Het verband dat hij en Deleuze legt tussen schizofrenie en kapitalisme is ook een grote inspiratie geweest veel meer ambitie en handelingsvermogen aan de kunst toe te dichten. De bevrijding van de ruimte in het denken en in de kunst wordt door de 'schizo-analytische karteringen' onderstreept. Kunst en kunstenaars kunnen veel vrijer en veel diversere verbanden leggen tussen volledig van elkaar gescheiden domeinen. En ontvankelijkheid ontwikkelen voor de nieuwe betekenissen die in de dwarsverbondenheid ertussen vrijkomen.

Schrijvers en denkers die ons motiveren en inspireren zijn Adorno, Agamben, Appiah, Arendt, Artaud, Bachelard, Badiou, Bateson, Bauman, Beckett, Blanchot, Bolter en Brusin, Borges, ten Bos, Braidotti, Butler, Cage, Colomina, Davis, Debord, Deleuze, van Dijck, Djaïz, Eisenman, M. Februari, Foucault, Freud, Ghemawat, Gleick, Guattari, Haraway, Harman, Heidegger, Huyghe, Kahn, Kohn, Kunneman, Latour, Lefort, Lijster, Lovelock, Lütticken, Manschot, Marx, Mason, Maturana en Varela, Mazzucato, McLuhan, Merleau-Ponty, Messiaen, Mouffe, Morton, Murray, Nietzsche, Oosterling, Perec, Pierce, Piketty, Plath, Rodrik, Said, Sassen, Schinkel, Sennett, Serres, Shannon, Simmel, Sloterdijk, Stengers, Stiegler, Szeemann, Tafuri, Tang, Tiravanija, von Uexküll, Verhaeghe, Vygotsky, Weick, Žižek en anderen. Ook maken we gebruik van inzichten uit de kosmologie, metaalkunde (stolling en kristallografie), groeps- en systeemdynamica, biosemiotiek, informatietheorie, menselijke geografie, sonologie en de architectuurtheorie.

Wie zijn we?
Vlotbouwers van Gemeente Nieuwe IJssel zijn Johannes Bongers en Arienne van Staveren. Beiden zijn opgeleid als kunstenaar en daarin ook nog actief. Maar halverwege ons leven zijn ze tegelijk twee verschillende kanten opgegaan. Johannes als cultureel technoloog en concept ontwikkelaar en Arienne als socioloog, PhD en lector Leren Innoveren werkzaam in zorg en onderwijs.

Wijzelf werken en werkten als kunstenaar, curator en tentoonstellingsmakers, als onderzoeker en veranderaar in het sociale en het technologische domein. Naast werkverbanden hebben we verschillende zelf-geïnitieerde langjarige projecten ontwikkeld:

Case Study House Omega. Kunst, architectuur en sociale verbeelding, 100+ kunstenaars en denkers. (1996-2000)Hybrid Workspace Anti-marketing agency (2010-2014)Trilemma+ Game (Democratie-Globalisering-Natiestaat-Massmedia- technologie 2013-2020)Fazzination.com / Fazz.io (Founders van sociaal kennisplatform 2013-2019)geeL, ideologisch materiaal (2010 - nu)
Momenteel zijn we actief met Sensework en als lector en academic director van het Lectoraat Leren en Innoveren (MLI) en met Boolean Works en met GROND op KNSM-eiland Amsterdam. In de Achterhoek werken we sinds januari 2021 aan een locatie voor per-sonatuur.

Word bewoner, blijf op de hoogte en laat je stem horen

Gemeente Nieuwe IJssel start vanaf 31 januari 2020. Maak jezelf bekend, neem contact op, draag bij en breid het 'stroomgebied' van Gemeente Nieuwe IJssel uit.

Nieuwe IJssel zal jouw gegevens NOOIT voor andere doeleinden gebruiken dan jou op de hoogte te houden van de activiteiten.

Copyright © 2021 Gemeente Nieuwe IJssel. All Rights Reserved. Nieuwe IJssel is an initiative of Stichting Nieuwe IJssel, KvK 82459274

7. English summary Gemeente New Yssel

The 2020 initiative "Gemeente New Yssel", an imaginary river forming the catchment area, is an open non-territorial municipality. New Yssel is a basis for political and artistic self-experiments for which everyone is invited in participating. The aim of Nieuwe IJssel is to increase the per-sonal agency by Per-sonal and artistic exercises. This exercising of the per-son is required to take back control in all the challenges and entangled crises Earth, society and the human mind face.

Je bent nu bewoner van Gemeente Nieuwe IJssel.

We zullen je op de hoogte houden van de voortgang en de eerste initiatieven. Wanneer je direct contact met ons zoekt: johannes@fazzination.com.
Hopen van je te horen!

Copyright © 2021 Gemeente Nieuwe IJssel. All Rights Reserved. Nieuwe IJssel is an initiative of Stichting Nieuwe IJssel, KvK-nummer 82459274